Andreas Kuster - Läggerli Fabrikant vo dr Manufaktur "Jakob's Basler Leckerly"
   
 

 

D Manufaktur "Jakob's Basler Leckerly" isch 1753 grindet woorde und isch die eltscht "Biskuit Manufaktur" in dr Schwiz... abgsee devoo gheert die Manufaktur zue de 20 eltschte Gschäfter in dr Schwiz. Was isch denn vo däre lange Zyt no iibrig blyybe ?

  Hr. Kuster:

S isch e seer soliids Fundamänt iibrig blyybe und das dunggt mi no ganz wichtig. Die 267 Joor sin nit numme erfolgryych gsii und wenn me grad die letschte 70 Joor aaluegt, denn isch die Firma so ganz langsaam in
e Dornreeslischloof gfalle... und voor 3 Joor hän myni Frau Charlotte und ych, d Firma uss dämm diefe Schloof wider uffgweggt. D Firma het wärend dääne 70 Joor zwor immer no gläbt, isch aber eenter seer langsaam underwäggs gsi. Aber ebbe, daas Fundamänt het schlussändlig dr Firma d Stabilität gää. Nadierlig gits no Rezäptbiecher, Uurkunde, Wäärbig, etc. aber s wichtigscht Iiberblybsel isch ains vo unsere 4 Läggerli, wo mer hitte immer no häärstelle.

Und welles Läggerli isch das ?
Dasch unser Honigläggerli mittere Rezeptuur, wo no uff dr Johann Jacob Steiger (1736 - 1813) zrugggoot und quasi s "Ur-Läggerli" isch. E ganz aifachi Rezeptuur ooni Zuggerglasuur und ooni kandierte Fricht... und dasch no uss sällere Zyt.

     
 

"Biskuit Manufaktur"... y find das e grandiooses Wort... dr Sitz isch jo 1753 im glyyche Huus wie d "Haseburg" gsii, also im dieffschte Häärz vo Basel. Hitte isch dr Laade im Quartier St. Johann... wie ischs denn zue dämm Umzuug koo ?
Waiss me das no ?

  Hr. Kuster:

S git e n-eerschti, urkundliggi Erwähnig ussem 17. Joorhundert, wo d Firma beraits zue sällere Zyt scho
im Huus vo dr "Haseburg" in dr Schnydergass gsii isch. D Familie Steiger wo d Manufaktur 150 Joor lang bsässe het, het 1895 d Manufaktur
an d Familie Jakob verkauft. Mitem Kauf vo däre Manufaktur, het denn d Familie Jakob iiri Produggdioon in d St. Johanns-Vorstadt verlegt... wo mer hitte no sin.

Und dr Verkaufslaade ?
D Jakob's Basler Läckerly het bis vor 40 Joor e Stadtlaade in dr Stainevoorstadt kaa, wo denn aber zuegange n-isch.

     
 

D Produggdioon het sich ganz sicher im Geegesatz zue friener seer veränderet... wärde die "Goldstiggli" immer no vo Hand härgstellt ?

  Hr. Kuster:

Mer sin immer no e Läggerli-Manufaktur, das haisst. s wird immer no vo Hand produziert und vo Hand yypaggt... nadierlig hänn mer technischi Hilfsmittel wie zem Byspiil e Rierwäärg, e Sägmaschine oder e Grät, wo bim abpagge d Segg zueschwaisst... aber d Handaarbet stoot bi n-ys wie allewyyl no im Voordergrund und isch e ganz wichtige Grundpfyyler vo unserer Firma.

     
 

Gits no s Originaalrezäpt ? Das liggt ganz bestimmt wie bi Coca-Cola immene Tresoor und wird schweer bewacht oder ?

  Hr. Kuster:

Mer hänn no 2 alti Rezäptbiecher... s ainte isch ussem Aafang vom 19. Joorhundert und s andere e weeneli speeter.

Ka me die no läse ?
Si sin no handgschryybe... s aint Buech in "Sütterlinschrift" und s andere innere "lääsbaare" Form ;-)

     
 

Syt 2017 wird dä Betriib vo Iine gfiehrt und me ka noolääse, ass Si d "Biskuit Manufaktur" ussem Doornreeslischloof geweggt hänn... wie muess me sich das voorstelle ? Wie weggt me e Betriib ussem Doornreeslischloof ?

  Hr. Kuster:

Mi Frau und ych hänn d Diire uffgschlosse, sin yynegange und hänn alle 4 Läggerlisoorte e Kuss gää... dernoo hets e groosses Fescht bi Globus und Manor gää und wenn d Läggerli noonig gässe sin, denn sin si immer no "in aller Munde" ;-)

*Lach*... esoo weggt me also s Doornreesli... heerlig...

     
 

Herr Kuster, wieso hänn Si sich denn grad e Läggerli-Undernämme ussgsuecht ? Si kemme jo nit grad unbedingt ussere Beggersfamilie - und bitte nämme Si das nit perseenlig - aber s nimmt ys nadierlig scho wunder...

  Hr. Kuster:

Nai iiberhaupt nit... s isch scho immer my Kindhaitsdraum gsii, e n-aiges Undernämme entwiggle z kenne. Ass es jetz grad e Läggerli Manufaktur woorde n-isch, isch am Änd e Zuefall gsii... s hät grad eso guet ebbis anders sii kenne. My Frau und ych sin baidi in Basel uffgwaggse und ass mer jetz das Privileeg haa deerfe, die eltscht Biskuit Manufaktur deerfe wyter z entwiggle, frait ys nadierlig seer.

Kenne Si iiberhaupt no Läggerli ässe, oder waggse die Iine scho uss de n-Oore ?
Ych iss fascht jeede Daag Läggerli und s isch au ganz wichtig, die Qualitätskontrolle duurezfiere. Y main, wenn Si esoone guets Produggt wurde häärstelle, denn wurde Si ganz bestimmt au jeede Daag devoo brobiere *lach*.

Absolut, do hänn Si wiirglig rächt... aber vellicht griegt me ainewäg emol gnueg drvoo oder nit ?
S isch jo ebbis, wo me seer oft ässe kaa... mer hänn Kunde, wo jeede Daag zem Zmoorge Läggerli ässe
und y verstand das...

Guet dasch woor... aber ainewäg... bi andere Produggt het me iirgendwenn emol gnueg...
Zem Gligg nit... si hänn e gwisses Suchtpotenziaal...

Ou joooooo uff jeede Fall ;-)

     
 

Also y gib zue, ass Iiri Läggerli myni absolute Lieblingsläggerli sin... well si halt im Geegesatz zue andere Läggerli, waich und unglaublig noo Honig schmegge... y lieb wiirglig die Dinger. Was macht denn Iiri Läggerli eso bsunders ?

  Hr. Kuster:

Was ganz ganz wichtig isch und alli 4 Soorte gmainsaam hänn... mer verwände ussschliesslig hoochwärtigi Rohstoff, zem Byspiil 40% Biinehonig im klassische Basler Läggerli oder beschti Mandlequalität uss Valenzia fir s Mandleläggerli und mer verwände Mähl uss noohaltiger Produggdioon, etc... und y glaub, genau das macht unser Produggt seer hoochwärtig... und nadierlig ganz vyyl Liebi, wo mer alli dryystegge.

Denn isch jo die Froog, was e feyns Läggerli zeme feyne Läggerli macht, scho beantwoortet...
Unseri Begger/inne und Abpagger/inne, wo ganz vyl Liebi und Sorgfalt in das Produggt stegge.

     
 

E haikli Froog... wie vyyl Läggerli wärde denn pro Joor produziert ?

  Hr. Kuster:

S wärde jeedes Joor mee...

Seeeeeer elegant beantwoortet *lach*...

     
 

S git jo 4 Soorte Läggerli bi Iine z kaufe, welli sin denn das ?

  Hr. Kuster:

S Honigläggerli
Isch unser eltschts Läckerli ussem 18. Joorhundert, ooni Zuggerglasuur und ooni kandierte Fricht, numme mit Zimt.

S klassische Läggerli
Ussem 19. Joorhundert, mit Zuggerglasuur und mit kandierte Fricht und ryychhaltigem Gwiirz.

S Mandleläggerli
Ussem 20. Joorhundert, mit iiber 50% Mandleaadail zueberaitet.

S Schoggiläggerli
Au ussem 20. Joorhundert und unseri jingscht Kreatioon, mit Zuggerglasuur und eme feyne
Schoggiiiberzuug.


Mandle, Schoggi, Klassisch, Honig

     
 

Ässe Si au Läggerli vo dr Konkurränz ?

  Hr. Kuster:

S git jo e ganzi Aazaal vo Läggerlihäärsteller, siggs Beggereye, Induschtrieproduzänte, Confiserie, etc. und jä, y iss vo allne immer mol wider... mer mechte wisse, was die andere eso häärstelle... aber s scheene isch jo, ass y immer wider zem Schluss kumm, ass unseri Läggerli die Beschte sin ;-)

Reedet me au mit dr Konkurränz ?
Mer hänn e guets und frindschaftliggs Verhältnis zenand und d Konkurränz isch jo au ebbis wo befliiglet... und zem Gligg gits anderi, wo au gueti Läggerli mache... sunscht wurd me jo gaar nit meerge, ass d "Jakob's Basler Leckerly" die beschte Läggerli sin.

     
 

Spiilt d Faasnachtszyt e groossi Rolle bim Läggerliverkauf, oder isch das saisonunabhängig ? Dr Laade isch jo eenter e weeneli absyts vo dr Faasnachtsroute...

  Hr. Kuster:

Mer verkaufe unseri Läggerli jo nit primäär do im Laade, sondern zem Byspiil iiber dr Globus, Manor, Beggereye, Fyynkoschtkääde, etc. D Lyt ässe im Jänner weeniger Läggerli und das verstand y au. Bis zer Faasnacht ässe d Lyt maischtens wider mee und s entstoot e neye Bedaarf noo dääre Sucht... d Läggerli-Faschtezyt isch denn umme.

     
 

Was beditet Iine d Fasnacht ?

  Hr. Kuster:

Syt y e glaine Bueb gsi bi, gang y an d Faasnacht. My eerschts Faasnachtserläbnis ha n y mit 4 Joor kaa... y ha s groosse Gligg kaa, ass y mit myne 3 Gschwischter in dr Basler Altstadt ha deerfe uffwaggse. Mer sin alli 4 mit dr glyche Kindergrangget im Bett glääge und dr Kinderaarzt het ussdrigglig verbotte, an d Faasnacht z goo. My Schweschter (5) und ych (4) hänn aber gfunde, ass mer ys das nit voorschryybe leen und sin kuurz voorem Moorgestraich ussem Huus gschlyche. Wo denn myni ander Schweschter (3) briehlt het - well si nit mitdeerfe het - sin myni Eltere uffgwacht und miir sin aber scho fuurt gsii. Si hänn ys denn gsuecht, gfunde und wider Haim spediert... het nadierlig e groossi Ufffreegig gää... und dasch mer no in Erinnerig blyybe.

Und hitte ?
Hitte mach y sälber Faasnacht und pfyff innere Clique...

In wellere denne ?
"Alti Richtig"

     
  Wenn foot bi Iine d Faasnachtsstimmig aa ?
  Hr. Kuster:

Wenn y die eerschte Faasnachtskiechli und Faschtewaie in de Lääde gsee, denn frai mi langsam, ass glyy d Faasnacht kunnt.

     
 

Het sich d Faasnacht im Geegesatz zu friehner veränderet ? Und wenn jo, in welli Richtig ?

  Hr. Kuster:

Sicher het sich d Faasnacht veränderet, aber das ha n y mii au. Was sich jetz grundsätzlig veränderet het, ha mer das au eso nie iiberleggt.

S hänggt au vo jeedem sälber ab und y dängg, me isch au e Stigg wyt sälber fir syni Faasnacht verantwoortlig, wie die denn schlussändlig wird...
Absolut...

     
 

Gits e witzigi Aneggdoode, wo Si emol an dr Faasnacht erläbt hänn ?

  Hr. Kuster:

Jä, aber die kunnt eenter uss dr voorfaasnächtligge Zyt und isch scho e baar Joor här. Y bi sällmol no bi de "Schnooge" gsii, die Jungi Garde vo dr "Alte Richtig". Indärn hets e Blaggeddeverkaufsrekoord vo 100 Stigg
gää und ych als 10-jeerige ha beschlosse, dä Rekoord z bräche. Zeerscht ha n y bi alle Frinde vo myne Eltere Bstellige uffgnoo, ha aber bald feschtgstellt, ass die Zaal nit fir dr Rekoord länge wurd. Also ha n y beschlosse, myni Blaggedde uff dr Strooss z verkaufe. Y ha also my glaine Brueder (6) mitgschleppt und hanem gsait, ass y jetz jeede Passant nachere Blaggedde frooge wuurd... falls die Lyt "Nai" saage, soll är die glyych Persoone noonemol frooge... dr Hindergrund isch gsii, ass my glaine Brueder vyyl jinger und häärziger gsii isch, als ych... und esoo hänn mer denn am Änd 319 Blaggedde verkauft.

*Lach*... also als 10-jeerige scho dr richtig Gschäftssinn kaa...
Absolut...

Aber dr Brueder schafft nit zuefellig au do im Gschäft und luegt d Lyt mit groosse, druurige Auge n-aa, wo verbyy laufe oder ?
Nai, nai... y waiss au nit, ob är immer no härziger isch ;-)

     
  Wo uss Iirer Sicht, sin Si "Taläntfrey" bzw. welles Talänt hätte Si gärn no ?
  Hr. Kuster:

Y ha aagfange mit drummle, bi aber absolut untalentiert gsii und ha denn no 3 oder 4 Joor wider uffgää. Dernoo ha n y aagfange mit pfyffe... hitte zwoor immer no, aber zimmlig taläntfrey.

     
  Was macht Si Gligglig ?
  Hr. Kuster:

Primär myni Familie und nadierlig unseri feyne Läggerli.

     
  E Gschmagg isch jo immer mitere Erinnerig verbunde… gits e Gschmagg, wo Si sofort an Iiri Kindhait zrugg erinneret ?
  Hr. Kuster:

My Groossbabbe het friener Pfyffe graucht und dä Tabakgruch isch mer immer in Erinnerig blyybe... nit
numme dä Gruch vom Tabak wo n är graucht het, sondern dä Gschmagg hänn alli Biecher, Klaider, Meebel aagnoo... dä typisch Gruch ha n y nieme gschmeggt.

     
  Mit wellere beriehmte Perseenligkait wurdsch gärn emol e scheene Oobe verbringe und aifach numme plaudere (ka au scho gstoorbe sii) ?
  Hr. Kuster:

E gmainsaams Nachtässe mit sämtligge Voorbsitzer vo unserer Firma... also e ganz groosses Läggerli-Nachtässe...

     
  Welles isch Iir absoluts Highlight gsii im 2019 ?
  Hr. Kuster:

Unseri Dochter isch im 2019, 2 1/2 Joor alt gsii, wo mer alli zämme in Pontresina bis zer Paradieshitte uffegloffe sin und das het mi seer beyydruggt, wells doch au e ganz wyte und staile Wääg gsii isch bis zer Hitte n-uffe.

     
  Was wärde Si an Fraue nie verstoo kenne ?
  Hr. Kuster:

Vyyl... aber dasch au nit eso wichtig.

     
 

Welles wär Iiri Lieblingsstadt fir 2 Daag und welli fir immer ?

  Hr. Kuster:

New York, deert ha n y 8 Joor lang gwoont und Basel fir immer...

     
  No e baar Schlaagweerter, bitte numme mit aim Satz beantwoorte...
  Kino oder Theater ?

Y lieb s lebändige vom Theater und d Äggdschen vom Kino...

  Läggerli oder Faschtewaie ?

Jakob's Basler Läggerli...

  Basel...

Isch myni Haimat...

  Ziiri...

Isch e luschtigi Änte, wo am liebschte e Schwaan wär...

  Herbschtmäss...

Dr Heehepunggt vom Herbscht...

  Läggerli...

A Jakob's Läggerli a day keeps the doctor away...

  Klima-Gretel
(Greta Thunberg)...

Y dängg, mer sotte soorgfältig mit de Ressource umgoo, wo n ys d Ärde git...

  Doo muess y unbedingt no aane in mym Lääbe…

Y wurd eenter d Froog stelle "Wo mien d Läser vo dämm Faasnachtskaländer no aane ?" nämmlig an e Manufaktur-Fierig vom Jakob's Basler Läggerli.

     

Vyyle Dangg fiir Iiri Antwoorte